• Rok szkolny 2018/2019

          W ramach obchodów DNIA BEZ PAPIEROSA uczniowie klas o profilu biologiczno-chemicznym przeprowadzili akcję skierowaną do palaczy i nie tylko, która miała promować coraz modniejsze niepalenie.

           

               

          W ramach akcji uczniowie przygotowali wystawę plakatów na temat szkodliwości palenia papierosów oraz rozdawali ulotki zachęcające społeczność naszej szkoły do rzucenia palenia i promujące  życie bez papierosów.


          Czekolada doczekała się swojego święta. Dzień Czekolady obchodzimy 12 kwietnia. Jej jedzenie raz na jakiś czas jest wskazane nawet osobom na diecie - ma dużo magnezu, a do tego działa pobudzająco. Czekolada ma długą historię. Na początku nie była jednak słodką przekąską i dodatkiem do dań i deserów, ale gorzko-pikantnym napojem, pitym przez Majów i Azteków. Oni też jako pierwsi opracowali sposób obróbki kakaowca. Rozcierali owoce tego drzewa, fermentowali, mielili i następnie prażyli. Później dodawali wodę, chilli, pieprz, kukurydzę, miód i suszone płatki kwiatów. Dzisiejsza postać czekolady pojawiła się w Europie w XVI wieku, a jej popularność na dworach wzrosła dopiero sto lat później. Wtedy też produkowano czekoladę na skalę przemysłową, wykorzystując cukier i formując słodki kruszec w fantazyjne kształty.

                      

                     

           

          Z tej okazji uczniowie klas biologiczno-chemicznych (2d, 2a i 1d) przygotowali sesję plakatową dotyczącą zagadnień związanych min. z: technologią produkcji,  składnikami odżywczymi czekolady, zastosowaniem tłuszczu kakaowego w kosmetyce oraz medycynie.

          Na długiej przerwie odbyła się również degustacja różnych rodzajów czekolady oraz innych przysmaków czekoladowych przygotowanych własnoręcznie przez uczniów.

               
            


          Warsztaty w Manufakturze Czekolady

           

           

          Z okazji Dnia Czekolady uczniowie klas: 2d i 2a o profilu biologiczno-chemicznym wzięli udział w warsztatach w Manufakturze Czekolady. Jest to zakład, w którym czekoladę produkuje się ręcznie, bezpośrednio z ziarna kakaowca.

          Podczas zajęć uczniowie wykonali własną tabliczkę czekolady z dodatkami, spróbowali jak smakuje ziarno kakao, obejrzeli proces temperowania czekolady na blacie granitowym oraz zapoznali się z całym procesem powstawania czekolady –  od plantacji do tabliczki. Na zakończenie warsztatów dla każdego  uczestnika był przewidziany kubek  gorącej czekolady.

           


          Zajęcia laboratoryjne w ŁCDNiKP

          W dniu 12.03.2019 r. uczniowie klasy 1 d uczestniczyli w  zajęciach laboratoryjnych poświęconych pozyskiwaniu energii ze źródeł odnawialnych, które przygotowała i prowadziła Pani Małgorzata Kozieł. Warsztaty odbyły się w Pracowni Edukacji Ekologicznej ŁCDNiKP. W ramach zajęć  przeprowadzone zostały  praktyczne ćwiczenia z zakresu eksploatacji instalacji energetycznych, opartych na wykorzystaniu  odnawialnych źródeł energii.
           


          Zajęcia laboratoryjne na Wydziale Chemicznym Politechniki Łódzkiej

           

          5 lutego uczniowie klasy 2d uczestniczyli w warsztatach laboratoryjnych na Politechnice Łódzkiej. Podczas zajęć, każdy uczeń samodzielnie wykonał dwa ćwiczenia z zakresu analizy miareczkowej: ustalanie  zawartości NaOH w próbce oraz określenie twardości wody wodociągowej metodą wersenianową.

          Miareczkowanie należy do technik analizy ilościowej i polega na kontrolowanym dodawaniu np. z biurety roztworu o znanym stężeniu, tzw. titranta do roztworu badanego zawierającego analit. Obserwacja zmian zachodzących podczas procesu pozwala określić stężenie danej substancji w analicie.

          W metodach miareczkowych wykorzystuje się reakcje chemiczne:

          -przebiegające stechiometrycznie (ilościowo),

          -przebiegające szybko,

          -których punkt równoważnikowy można dokładnie wyznaczyć,

          -w których biorą udział związki chemiczne tworzące roztwory trwałe w warunkach miareczkowania.

           

                  14 grudnia uczniowie klas 1d, 2d oraz 2a o profilu biologiczno-chemicznym uczestniczyli
          w warsztatach laboratoryjnych na Politechnice Łódzkiej.

          Podczas zajęć, każdy uczeń samodzielnie wykonał dwa ćwiczenia laboratoryjne: Analizę miareczkową oraz Syntezę aspiryny.

          Tego typu warsztaty nie tylko rozwijają chemiczne zainteresowania ale również utrwalają i poszerzają wiedzę oraz uczą prawidłowego posługiwania się sprzętem laboratoryjnym. Zajęcia mają na celu ksztaltowanie u uczniów postawy badawczej, która wiąże się w głównej mierze z działalnością laboratoryjną.


          Warsztaty tworzenia kosmetyków naturalnych

           

          12 grudnia uczennice klasy 1 D uczestniczyły w warsztatach  tworzenia ekologicznych i naturalnych  kosmetyków.

          Tym razem tematem przewodnim warsztatów były „Prezenty na święta” czyli, jak prosto i szybko obdarować rodzinę własnoręcznie wykonanymi kosmetykami.

          Z warsztatów, oprócz bezcennej wiedzy, uczennice wyniosły własnoręcznie wykonany krem ekologiczny. Odkrywanie tajników tworzenia własnych receptur, oprócz walorów praktycznych, jest również niezwykle wciągające i fascynujące.

          W trakcie warsztatów najmocniejszy akcent postawiony został  na proste, sprawdzone i łatwe do samodzielnego powtórzenia receptury, bazujące na naturalnych, ekologicznych składnikach.

           

          Takie kosmetyki domowej produkcji to wspaniały prezent dla najbliższych na każdą okazję.


          21 listopada klasa 1d odwiedziła Muzeum Farmacji im. prof. J. Muszyńskiego. Muzeum istnieje od 2008 r. a  siedzibę ma w zabytkowej kamienicy mieszczańskiej na pl. Wolności, dawniej Nowym Rynku. To tu, rozpoczęła się w roku 1830 historia łódzkiego aptekarstwa. Łączy się ona ściśle z historią rozwoju miasta, powstaniem Łodzi przemysłowej w czasach Królestwa Polskiego.

          W pomieszczeniach muzeum z wielką pieczołowitością odtworzono wnętrze apteki z  przełomu XIX i XX w., officinę sanitatis,  recepturę, zielarnię, bibliotekę i salonik. Wśród cennych eksponatów są zabytkowe meble apteczne, naczynia do przechowywania środków leczniczych i przyrządy do wytwarzania różnych postaci leków.

          Podczas zwiedzania odbyły się również warsztaty, w trakcie których uczniowie mogli poznać techniki pracy aptekarzy w dawnych czasach.

            

           

           


           

           

              

          16 października na całym świecie obchodzony jest Światowy Dzień Żywności, którego celem jest pogłębianie świadomości społecznej na temat globalnych problemów żywnościowych.

          W ramach obchodów tego święta odbył się w naszej szkole konkurs na plakat, którego tematami przewodnimi były: „Jak nie marnować jedzenia” oraz „Zdrowe systemy żywności”.

           W tym dniu uczniowie klasy 2 d przygotowali własnoręcznie zdrowe i pyszne koktajle owocowo-warzywne.

           

          Zwyciężczynią konkursu została Natalia Igras z klasy 3d.

           

           

          Serdecznie gratulujemy.

          Organizatorki konkursu:

          Monika Szymanek

          Marta Smulik-Gruska

           


           

          29 września przypada Międzynarodowy Dzień Kawy.
          Blisko 3/4 Polaków pije ten napój codziennie, a wielu z nas wręcz nie potrafi się bez niej obejść. Z roku na rok rzesza zwolenników kawy staje się coraz większa. Z tej okazji uczniowie klas o profilu biologiczno-chemicznym postanowili podzielić się ciekawostkami na temat małej czarnej. 2 października odbyła się sesja  plakatowa oraz  degustacja kawy, pochodzącej z różnych rejonów świata.

                       


          20 września klasa 2 d pod opieką nauczycielki Marty Smulik-Gruski uczestniczyła w warsztatach laboratoryjnych na Wydziale Biotechnologii i Nauk o Żywności Politechniki Łodzkiej.

          Zajęcia poprzedzone były wykładem pt.: „Antocyjany – roślinne kameleony”, który przedstawiła pani dr Anna Podsędek. Podczas warsztatów uczniowie przygotowali roztwory z wyciągów roślinnych o odpowiednich stężeniach zawierające badaną grupę związków a następnie dokonali analizy antocyjanów metodami spektroskopowymi.

          Antocyjany pełnią wiele ważnych funkcji w organizmach roślinnych, min.: rolę antyoksydacyjną, sygnalizacyjną, ochronną (przed patogenami oraz promieniowaniem UV) oraaz biorą udział w procesach zapylania.

          Mają również duże znaczenie dla człowieka: wpływają na poprawę mikrokrążenia w gałce ocznej, redukują ryzyko wystąpienia choroby wieńcowej, chorób neurodegradacyjnych, cukrzycy i nowotworów, wykazują działanie przeciwzapalne i antyalergiczne, jak również zapobiegają agregacji płytek krwi.  Na rynku dostępnych jest wiele suplementów zawierających barwniki antocyjanowe.

          Antocyjany są egzogennymi składnikami naszej diety, a najwięcej z nich zawierają owoce aronii, czarnej porzeczki, czarnego bzu oraz czerwona kapusta.

          Wykazują one właściwości zmiany barwy, co związane jest z ich strukturą. Wyższa ilość grup hydroksylowych wpływa na barwę niebieską, natomiast ilość grup metoksylowych ma wpływ na barwę różową. Na barwę antocyjanów wpływa pH. W środowisku kwasowym charakterystyczna jest barwa czerwona i w miarę zwiększania się pH przechodzi ona poprzez różową i niebieską do zielonej lub żółtej w środowisku zasadowym.

          Antocyjany wchodzą również w skład dodatków do żywności (E 163) ponieważ nadają barwę produktom lub ją pogłębiają.


          Rok szkolny 2017/2018:

          W roku szkolnym 2017/2018 Hubert Walczak, uczeń klasy 2d o profilu biologiczno-chemicznym uczestniczył w programie „Zdolny uczeń – świetny student”.

          Program ma na celu zindywidualizowaną współpracę nauczycieli akademickich z uczniami szkół średnich w ramach angażowania ich w działalność naukową prowadzoną przez Uniwersytet Łódzki. Uczniowie mogą w ten sposób rozwijać swoje pasje i zainteresowania  poprzez indywidualne, cykliczne konsultacje z pracownikami UŁ oraz udział w wybranych zajęciach i badaniach prowadzonych na Uczelni.

          Huber pod kierunkiem pana dr. Pawła Krzyczmonika z Zakładu Elektroanalizy i Elektrochemii Katedry Chemii Nieorganicznej i Analitycznej, wykonywał pracę badawczą pt.: „Synteza nanocząstek złota”.


           

          W ramach współpracy  z Pracownią Edukacji Ekologicznej Łódzkiego Centrum Doskonalenia Nauczycieli i Kształcenia Praktycznego, nauczycielka chemii Marta Smulik-Gruska podejmowała  działania służące propagowaniu, wspieraniu i prowadzeniu edukacji o konieczności racjonalnego gospodarowania wodami opadowymi.

          Najważniejszymi przedsięwzięciami były zajęcia przeprowadzone z uczniami VIII LO w zakresie badań fizyko-chemicznych wód opadowych.

          Opracowanie  wyników z prowadzonych badań zostało zamieszczone na stronie ŁCDNiKP.
           

          Działania podjęte przez nauczycielina rzecz edukacji o wodach opadowych

           


          Dnia 29.05.2018 r. uczniowie klas drugich o profilu biologiczno-chemicznym wzięli udział w zajęciach zorganizowanych w ramach „Drzwi Otwartych” na Wydziale Biotechnologii i Nauk o Żywności Politechniki Łódzkiej.

          Zajęcia składały się z wykładu dotyczącego technologii produkcji piwa oraz warsztatu pt. ”Załóż swój własny browar domowy”.

          Produkcja piwa składa się z następujących etapów

          - produkcja słodu

          - przygotowanie brzeczki

          - fermentacja brzeczki

          - leżakowanie piwa

          - filtracja

          Słód to jeden z głównych składników przy produkcji piwa. Najczęściej wykorzystywany jest słód jęczmienny. Przygotowanie brzeczki polega na zmieleniu słodu oraz surowców niesłodowych i zmieszaniu ich z wodą, przeprowadzeniu procesu zacierania, odfiltrowania oraz gotowania do uzyskania pożądanego ekstraktu zwanego ekstraktem brzeczki podstawowej. Na tym etapie dodawane są także inne dodatki, m.in. chmiel.

          Po procesie fermentacji otrzymuje się klasyczne piwo jasne.  Po zakończeniu fermentacji piwo poddawane jest leżakowaniu, którego celem jest uzyskanie stabilności fizykochemicznej piwa. W procesie filtracji uzyskiwany jest produkt o odpowiedniej klarowności.


          Dnia 28 lutego 2018 roku uczniowie klasy 3d wraz z opiekunem - nauczycielką chemii Luizą Wężyk przygotowali wystawę modeli cząsteczek wybranych związków wielofunkcyjnych. Celem wystawy było przybliżenie społeczności VIII LO skomplikowanej, ale jakże pięknej struktury niektórych związków chemicznych. Modele zostały wykonane z różnych materiałów i w różny sposób w zależności od wyobraźni i możliwości uczniów. Wszystkie substancje zostały pokazane w dwóch formach przestrzennych według Fischera oraz według Hawortha ( zgodnie z podstawą programową chemii w zakresie rozszerzonym ).
          Efekt ??? Przecudne modele można zobaczyć na zdjęciach lub na  parterze obok sali chemicznej do końca marca.

           

          GALERIA

           


          Drożdże - mikroskopijna fabryka

           

          GALERIA

           

          15 lutego 2018 r. uczniowie klasy biologiczno-chemicznej wzięli udział w warsztatach laboratoryjnych na Wydziale Biotechnologii i Nauk o Żywności prowadzonych przez nauczycieli akademickich. Podczas zajęć uczniowie zostali zapoznani z różnorodnymi zagadnieniami  związanymi z potencjałem tkwiącym w komórce drożdży. Poznali między innymi technologie produkcji etanolu oraz pieczywa.  Duże znaczenie gospodarcze mają drożdże szlachetne - liczne odmiany i szczepy hodowlane należące do gatunku Saccharomyces cerevisiae, wykorzystywane w przemyśle spożywczym, a zwłaszcza fermentacyjnym (drożdże piwowarskie, winiarskie, gorzelnicze i piekarskie). W farmacji natomiast wykorzystywany jest probiotyczny szczep drożdży Saccharomyces boulardii. Działa w świetle jelita, wykazuje naturalną oporność na niektóre antybiotyki,  nie ulega trawieniu. Wykazuje działanie przeciwzapalne i  przeciwdrobnoustrojowe.

          Podczas warsztatów uczniowie poznali również zasadę działania aparatury wykorzystywanej podczas analizy produktów uzyskanych po fermentacji przy użyciu drożdży takiej jak: chromatograf gazowy i cieczowy.

          Na koniec przeprowadzili analizę sensoryczną chleba, który sami przygotowali.


          Rośliny przyprawowe i zioła w życiu codziennym człowieka

          Człowiek od czasów prehistorycznych stosuje w życiu codziennym rośliny ziołowe i przyprawowe jako źródło pokarmu, leków oraz specyfików o bardziej mistycznym działaniu. W dawnych czasach zażywanie ziołowych mikstur było ściśle związane z wiarą w ich nadprzyrodzone właściwości, a znachorzy posiadający wiedzę o nich wzbudzali ogólny respekt.

          Już człowiek pierwotny znał i stosował niektóre przyprawy. Tysiące lat przed naszą erą rośliny przyprawowe i zioła lecznicze były uprawiane i stosowane przez Egipcjan, Greków, Chińczyków i Rzymian.
          Największą wiedzę o ziołach w czasach starożytnych mieli jednak Grecy i Rzymianie. Tam też, powstały dzieła słynnych uczonych dotyczących stosowania tych roślin w medycynie i farmacji.


          Obecnie wiemy, że zapach olejków zawartych w roślinach przyprawowych i ziołach odgrywa istotną rolę w procesie nauki i zapamiętywania. Wywiera wpływ na odczucia i nastrój ludzi, potrafi podświadomie rozbudzić pewne wspomnienia z lat dzieciństwa, czy udanej wycieczki. Aromaty roślinne pobudzają i uspakajają, są stosowane w aromaterapii i jako afrodyzjaki.

           

          Przyprawy towarzyszą nam podczas codziennego przygotowania potraw. Dodajemy je w celu poprawy smaku i zapachu naszych potraw. Czy wiemy, jakie przyprawy stosujemy i skąd one pochodzą?

          Uczniowie klas biologiczno-chemicznych przygotowali wystawę roślin przyprawowych na której zaprezentowali zioła i rośliny przyprawowe używane w codziennym życiu człowieka oraz  możliwości zastosowania ich w gospodarstwie domowym, znaczenie kosmetyczne, farmaceutyczne oraz aromaterapeutyczne.

           


          ROBIMY  KREMY ! - WARSZTATY  KOSMETYKI NATURALNEJ

           

          Dbasz o to, aby w pożywieniu Twoim i Twoich bliskich nie było konserwantów, barwników, sztucznych i szkodliwych substancji.

          Czemu, więc miałabyś serwować to swojej skórze?

          Zapewnij jej czystą, naturalną i łagodną pielęgnację!

          Stwórz własny krem, dostosowany do potrzeb Twojej cery.

           

           

          14 grudnia 2017 roku uczniowie klasy 2d i 2a uczestniczyli w zajęciach warsztatowych, na których pod kierunkiem nauczycielki chemii Marty Smulik-Gruski własnoręcznie sporządzili kremy pielęgnacyjne do twarzy oraz dokonali ich oceny jakościowej.

          Zajęcia miały na celu zapoznanie uczniów z metodami wytwarzania emulsji kosmetycznych oraz ze składnikami najczęściej stosowanymi w kosmetykach.

          Uczniowie w 2 osobowych grupach mieli za zadanie sporządzić jeden z wybranych przez siebie kremów (krem z filtrem UV i witaminami, krem nawilżający  oraz krem na noc - 7 witamin). Po wykonaniu doświadczenia dokonali oceny jakościowej kremu. Ocena dotyczyła barwy, konsystencji, zapachu oraz odpowiedniej wcieralności otrzymanego kosmetyku.

           

          Do czego potrzebne nam są emulsje kosmetyczne?

          W celu zapewnienia skórze korzystnego wyglądu konieczne są dwa rodzaje zabiegów kosmetycznych zapobiegających jej prze­suszeniu i odtłuszczeniu, tj. nawilżenie i natłuszczenie. Idealną formą środka kosmetycznego mogącego wprowadzić do skóry wodę i tłuszcz jest emulsja. Emulsje po rozsmarowaniu na skó­rze szybko tracą wodę wskutek odparowania lub absorpcji, nato­miast pozostaje warstwa tłuszczowa, która chroni skórę przed wpły­wem czynników zewnętrznych, utratą wody z wewnątrz oraz działa zmiękczająco i wygładzająco.

           

          Krok po kroku, czyli jak własnoręcznie zrobić krem.

           

          • Przygotowujemy łaźnię wodną (np. zlewka z gorącą wodą).
            • Do pierwszego naczynia odmierzamy składniki tłuszczowe (oleje, masła, emulgator, woski, alkohole tłuszczowe) i umieszczamy w łaźni wodnej.
            • Do drugiego naczynia odmierzamy składniki fazy wodnej (wodę lub hydrolat i wszystkie surowce w wodzie rozpuszczalne i niewrażliwe na temperaturę:
              D-pantenol, glicerynę, mocznik, alantoinę...) i także umieszczamy w łaźni wodnej.
            • Obydwie fazy ogrzewamy na tyle długo aż rozpuszczą się wszystkie składniki.  Naczynia wyjmujemy z łaźni wodnej.
          • Podczas intensywnego mieszania (za pomocą mieszadełka) do fazy wodnej wlewamy olejową.
          • Mieszamy na tyle długo aż krem trochę się ostudzi i zgęstnieje. Wtedy możemy dodać wszystkie składniki wrażliwe na temperaturę - olejki eteryczne oraz  witaminy.
          •  Gotowy krem pakujemy do pudełeczek i przechowujemy w lodówce 
            przez 2 tygodnie (w wersji bez konserwantów).

          Najważniejsze składniki kremów kosmetycznych

          • Woda
          • Tłuszcze (olej palmowy, olej z oliwek, olej avocado, olej jojoba, olej kokosowy)
          • Emulgatory (lanolina, stearynian sorbitolu, cholesterol, lecytyna)
          • Substancje zapobiegające wysychaniu skóry (gliceryna, kwas hialuronowy, mleczko pszczele, wyciąg z aloesu)
          • Przeciwutleniacze (karotenoidy, koenzym Q10)
          • Witaminy
          • Alkohole (alkohol etylowy, alkohol izopropylowy)
          • Substancje gojące (alantoina)
            GALERIA ZDJĘĆ

           

          20 października 2017 r. uczniowie klas 2d, 3a i 3d pod opieką pani Marty Smulik-Gruskiej wzięli udział w zajęciach zorganizowanych przez Wydział Technologii Materiałowych i Wzornictwa Tekstyliów Politechniki Łódzkiej.

          Zajęcia rozpoczęły się wykładem, który poprowadziła pani dr inż. Agnieszka Komisarczyk pt. „Polimery w służbie życia”. Podczas prezentacji został przedstawiony podział polimerów oraz ich charakterystyka ze względu na ułożenie poszczególnych merów w łańcuchu. Pani doktor omówiła m.in. budowę i zastosowanie kopolimerów trójwymiarowych, które są konstruowane w celu zmiany właściwości hydrofilowo-hydrofobowych kompleksów jakie mogą tworzyć z określonymi lekami. Uczniowie zostali zapoznani z metodami formowania przędzy, rodzajami dzianin oraz technikami zmian właściwości włóknin. Przedstawione zostały przykłady nowoczesnych modyfikacji tkanin takich jak: membrany porowate, stosowane w produkcji odzieży, zabezpieczające przez przenikaniem bakterii oraz membrany półprzepuszczalne stosowane w dializach. Omówione zostały kwestie związane
          z wytwarzaniem biomateriałów stosowanych do produkcji implantów, strzykawek, odzieży specjalnego zastosowania. Poruszone zostały zagadnienia wymagań bezpieczeństwa i metod oceny wyrobów.

          Wykład był bardzo interesujący i zakończył się prezentacją przykładowych materiałów takich jak: opatrunki  typu sztuczna skóra, protezy naczyniowe, implanty kostne implanty więzadeł.

          Po wykładzie uczniowie zwiedzili nowoczesne, akredytowane laboratorium, w którym znajduje się unikatowa, jedyna w Polsce aparatura pomiarowa.

           

          GALERIA


          Rok szkolny 2016/2017:

          Uczniowie klas 2a i 2d 14.03.2017 roku wzięli udział w zajęciach laboratoryjnych na Wydziale Chemii UŁ


          Rok szkolny 2015/2016:

          Odnawiale źródła energii

          Uczniowie klasy 1d o rozszerzeniu przyrodniczym uczestniczyli 11 kwietnia 2016 roku w zajęciach warsztatowych poświęconych odnawialnym źródłom energii.

          Młodzież wykonała szereg ćwiczeń obrazujących sposoby pozyskania energii z wiatru, promieniowania słonecznego, geotermii i pływów wodnych.

          Zajęcia odbyły się w pracowni ekologicznej Łódzkiego Centrum Doskonalenia Nauczycieli i Kształcenia Praktycznego.

    • Kontakty

      • VIII Liceum Ogólnokształcące im. Adama Asnyka
      • osemka@8lolodz.eu
      • (+42) 678-65-22
      • 90-225 Łódź ul. Pomorska 105
      • biblioteka@8lolodz.eu
      • iod@8lolodz.eu
  • Galeria zdjęć

    • 20-lecie dwujęzyczności w VIII LO
    • Konferencja CLIL 20-lecie dwujęzyczności
    • USA
    • Pamietnik Żyda legionisty
    • Państwo podziemne 2018
    • Katalonia
    • Lachendorf
    • warsztaty chemiczne
    • warsztaty laboratoryjne PŁ (2)
    • Amerykańskie tourney VIII LO
    • Euroweek
    • otrzęsiny